خانه / تاریخ / تقویم روز / تقویم تاریخ ( ۲۵ ماه عقرب )

تقویم تاریخ ( ۲۵ ماه عقرب )

امروز ۲۵ ماه عقرب سال هجری شمسی برابر با ۱۶ نوامبر تقویم میلادی است. روزی که در افغانستان و جهان اتفاقات زیادی به وقوع پیوسته است و ما به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم. 
رویداد ها:
موزیم کابل از باغ بالا به ارگ ریات جمهوری متنقل شد/ ۱۳۰۳
تصویر مرتبط

موزیم کابل در چنین روزی پس از انتقال  از باغ بالا به ارگ ریاست جمهوری، به شکل رسمی توسط امان‌الله شاه افتتاح شد. از ویژگی‌های مهم موزیم ملی افغانستان این بود که تمام آثار به نمایش گذاشته شده در آن از داخل خود این کشور کشف شده بود. موزیم (موزهٔ) ملی افغانستان در سال ۱۹۱۸ میلادی (۱۲۹۷ هجری خورشیدی) در منطقهٔ باغِ بالای کابل تأسیس شد. در اوایل تأسیس این موزیم که در آن دوران «عجایب خانه» نام داشت، فقط بعضی از آثار تاریخی مثل قرآن‌های خطی، صنایع دستی، آثار برجای‌مانده از جنگ‌های دوران استقلال و برخی کتاب‌های کمیاب در آن نگهداری می‌شد.

علی احمد خرم وزیر پلان افغانستان در دفتر کارش به قتل رسید/۱۳۵۶

۶۳۶ – نبرد قادسیه، تغییر مسیر تاریخ

نبرد قادسیه میان عرب های مسلمان و ایران ۱۶ نوامبر ۶۳۶ میلادی آغاز شد و تا نیمروز ۱۹ نوامبر بطول انجامید. این نبرد به شکست نظامیان آریایی انجامید و متعاقب آن، عرب ها تیسفون پایتخت آریانا را تصرف کردند و سپس به تعقیب یزدگرد سوم شاه وقت که از تیسفون عقب نشینی کرده بود پرداختند و در دو جنگ دیگر، در مناطق جلولا و نهاوند، نیز اورا شکست و به خراسان فراری دادند که در ناحیه «مرو» ترور شد. عرب ها سپس آریانا را شهر به شهر تصرف کردند و سه قرن در تصرف خود داشتند.

در پی سقوط تیسفون در قرن هفتم میلادی بود که اعراب از جزیرهالعرب به بین النهرین (عراق) مهاجرت کردند و شهرهای کوفه و بصره را ساختند. پیش از نبرد قادسیه، تنها منطقه «حیره» در عراق جنوبی عرب نشین بود. در حیره، که در آن زمان منطقه ای وسیع شامل بخش هایی از جنوب عراق، کویت و کشور سعودی امروز بود قبیله مسیحی لخمیون زندگی می کرد.

شکست نظامی آریانا  و پس از او، تضعیف مدیریت کشور نتیجه مبارزه برسر قدرت میان بزرگان، فساد دولتی و در نتیجه یأس و دلسردی و عدم رضایت مردم از دستگاه اداری ـ قضایی و به همچنین گسترش شکاف طبقاتی در جامعه بود. پس از افتادن آریانا به دست عرب ها، گروهی از خراسانیان ـ امروزه معروف به افغانان و تاجیکان ـ بودند که از زبان پارسی دری پاسداری و محافظت کردند و سیستانیان (افغانان امروزی) بر ضد عرب مسلحانه بپاخاستند و استقلال و حاکمیت آریانا تامین شد.

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
نبرد قادسیه در شاهنامه

۱۷۲۹ – بیرون شدن اصفهان از سیطره هوتکیان افغان 

سپاهیان هوتکی افغانستان به فرماندهی محمود افغان به اصفهان حمله نموده و با فتح پایتخت صفوی، این پادشاهی چهارصد ساله را منقرض ساختند. در این میان، به دنبال پیروزی‏ های نادر افشار در خراسان و هرات و تحکیم مواضع وی، وی در نخستین نبردی که در ۲۹ سپتامبر ۱۷۲۹م در منطقه مهمان‏دوست دامغان با افغان‏ها داشت، سپاه آنها را شکست داد.

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

در دومین رویارویى طرفین در دهم نوامبر آن سال که در مورچه خورت در نزدیکی اصفهان درگرفت، نیروهای افغان باز هم شکست خوردند و به سمت اصفهان عقب‏نشینی کردند. در این هنگام، اشرف افغان، فرمانده افغان، به سوی شیراز رفت و از درگیری با نادر افشار اجتناب نمود. از این رو، نادر شاه افشار، در شانزدهم نوامبر ۱۷۲۹م، وارد اصفهان شد و پایتخت صفوی را که  ۷ سال در تصرف افغانها بود، تصرف کرد.
۱۸۶۶ – انتشار نخستین شماره روزنامه “فیگارو” در پاریس 

روزنامه فیگارو که به زبان فرانسه و در پاریس منتشر مى شود، در سال ۱۸۲۶م به عنوان یک هفته نامه طنز و انتقادى تاسیس شد و به همین دلیل از ابتداى تاسیس مخاطبین بسیارى پیدا کرد. این روزنامه نام خود را از شخصیت «فیگارو»در نمایشنامه های ازدواج فیگارو، آرایشگر شهر سویل و مادر گناهکار نوشته «پیر بو مارشه» اقتباس کرد. شعار این نمایشنامه ها نیز این بود: « Sans la liberté de blâmer, il n’est point d’éloge flatteur ». یعنی مدح چاپلوس بدون آزادى انتقاد، معنایى ندارد. فیگارو تا سال ۱۸۵۴م به طور نامنظم و نامرتب به چاپ مى رسید اما در سال ۱۸۶۶م انتشار آن منظم شد و توانست بالاترین تیراژ را نسبت به سایر روزنامه هاى فرانسه به دست آورد. اولین شماره فیگارو به صورت روزنامه در ۱۶نوامبر ۱۸۶۶م به چاپ رسید که ۵۶ هزار نسخه بود. فیگارو ازسال ۱۸۸۶م از حالت طنز خارج شد و به مسائل جدى تر پرداخت. در سال ۱۹۷۵م فیگارو به وسیله «روبر هرسان» خریدارى شد و در سال ۱۹۹۹ م گروه کارلایل ۴۰ درصد از سهام این روزنامه را به دست آورد که بعداً آن را در سال ۲۰۰۲م فروخت. از سال ۲۰۰۴م تاکنون فیگارو تحت مالکیت «سرژ داسول» Serge Dassault است. سرژ داسول یک بازرگان و سیاستمدار محافظه کار است و اداره صنایع هواپیماسازى «هوانوردى داسول» را نیز برعهده دارد. گروه داسول مالک چندین روزنامه و مجله مهم فرانسه از جمله اکسپرس و فیگارو است.از سوم اکتبر ۲۰۰۵م شکل ظاهری این روزنامه پس از سی سال تغییر کرد و عنوان روزنامه با رنگ آبی چاپ می شود. فیگارو در حال حاضر به موضوعات گوناگونى از جمله سیاست، فرهنگ، بین الملل، ورزش، سرگرمى، سینما و تلویزیون مى پردازد و عمدتاً در ۲۸ صفحه و به صورت رنگى در صفحات اول و آخر، تک رنگ و دو رنگ در صفحات داخل و در قطع متوسط و بر روى کاغذ کاهى منتشر مى شود. تیراژ این روزنامه طبق آخرین آمار در سال ۲۰۰۷ م بالغ بر ۳۲۷۵۰۰ نسخه در روز است. روزنامه فیگارو داراى ضمایم زیادى با مضامین گوناگون است که مهمترین آنها عبارتند از: فیگارو اقتصادى، فیگارو سرمایه ها، راهنماى فیگارو، فیگارو موسسات، فیگارو ادبى، فیگارو اسکاپ و مادام فیگارو.

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

۱۸۹۴ – کشتار ارامنه توسط ترک های عثمانی

۱۶ نوامبر سال ۱۸۹۴ نظامیان دولت عثمانی (ترکیه امروز) در منطقه کردستان دست به کشتار ارمنیان ساکن آن منطقه زدند که دولت عثمانی نسبت به وفاداری آنان تردید داشت و به این صورت دراین روز دست کم شش هزار ارمنی- مسیحی و مسلمان – کشته شدند. کشتار ارامنه قلمرو عثمانی و تبعید آنان به ویژه به سوریه و لبنان در سالهای بعد نیز تکرار شد که یک فاجعه انسانی بشمار آورده شده است. در قدیم، مناطق شرقی ترکیه تا «دریاچه وان» ارمنی نشین بود و ارمنستان خوانده می شد که اینک تنها شمال این منطقه جمهوری ارمنستان است.

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

۱۹۴۵ – آغاز قیام ملت ویتنام علیه سلطه استعماری فرانسه به رهبری هوشی ‏مینه

فرانسوی‏ها از اوایل قرن نوزدهم میلادی، پس از پیروزی در مقابل دیگر رقیبان استعمارگر در جنوب شرقی آسیا، تقریباً تمام سرزمین‏هایى که امروزه سه کشور ویتنام، لائوس و کامبوج را تشکیل می‏دهند، تحت سلطه خود قرار دادند و آن را هندوچین فرانسه نامیدند. در فاصله جنگ جهانی اول و دوم، شورش‏های پراکنده‏ای علیه سلطه فرانسویان به رهبری هوشی‏مینِ، کمونیست معروف ویتنامی آغاز گردید. این شورش‏ها در حین جنگ جهانی دوم به شهرهای بزرگ ویتنام راه یافت و پس از وقفه‏ای ۲ ساله به دلیل دستگیری هوشی‏مینِ، ادامه پیدا کرد. با پایان جنگ، نیروهای انقلابی ویتنام، بخش بزرگی از شمال ویتنام را در دست گرفتند و هوشی‏مینِ نیز در دوم سپتامبر ۱۹۴۵م، تشکیل حکومت دموکراتیک ویتنام را اعلام کرد. در این حال علی‏رغم پیشنهاد مذاکره، دوستی و اتحاد ویتنام با فرانسه از جانب هوشی‏مینِ، فرانسوی‏ها که مطامع استعماری گذشته خود را دنبال می‏کردند، حاضر به مصالحه نشدند. از این رو، جنگ‏های ویتنام بین فرانسویان و انقلابیون ویتنامی از شانزدهم نوامبر ۱۹۴۵م آغاز شد که طی نه سال، صدها هزار نفر از نیروهای طرفین کشته و زخمی شدند و در جریان آن خسارات سنگین مالی به بار آمد. فرانسوی‏ها سرانجام پس از تحمل چند شکست خفت بار، حاضر به مصالحه و مذاکره شدند و جنگ‏های دو طرف پس از امضای قرارداد ژنو در ۲۰ ژوئیه ۱۹۵۴م، در اول نوامبر ۱۹۵۴م پایان یافت. در این میان، هنگامی که مذاکره درباره شرایط متارکه جنگ و تقسیم موقت ویتنام به دو بخش شمالی و جنوبی و انجام انتخابات پارلمانی در حال انجام بود، با تحریک امریکایی‏ها بر ضد ویتنام شمالی، جنگی دیگر دامن‏گیر این سرزمین گردید که آن نیز با شکست مفتضحانه امریکا روبرو شد.

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
هوشی ‏مینه

زادروزها

۱۷۱۷ – زادروز ژان لروند دالامبر، ریاضیدان و فیزیکدان فرانسوی
۱۸۹۵ – زادروز پل هیندمیت آهنگساز، رهبر ارکستر و نوازندۀ آلتو آلمانی

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
ژان لروند دالامبر

۱۹۲۲ – زادروز ژوزه ساراماگو نویسندۀ پرتغالی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۹۸
۱۹۳۰ – زادروز چینوآ آچه‌به نویسنده و شاعر نیجریه‌ای

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
ژوزه ساراماگو

۱۹۷۴ – زادروز پل اسکولز فوتبالیست انگلیسی
۱۹۷۷ – زادروز مگی جیلنهال بازیگر آمریکایی، خواهر جیک جیلنهال بازیگر سینما

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
پل اسکولز

درگذشت‌ها

۵۶۵ – درگذشت ژوستینین یکم امپراتور روم شرقی
۱۲۷۲ – درگذشت هنری سوم پادشاه انگلستان و لرد ایرلند از ۱۲۱۶ تا زمان مرگ

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
کارل فون کلاوزویتس

۱۸۳۱ – درگذشت کارل فون کلاوزویتس اندیشمند نظامی ، از ارتشیان پروس
۱۹۶۰ – درگذشت کلارک گیبل بازیگر مشهور آمریکایی، برندۀ جایزه اسکار

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
کلارک گیبل

۲۰۰۵ – درگذشت هنری تاب شیمیدان آمریکایی کانادایی، برندۀ جایزه نوبل کیمیا سال ۱۹۸۳

۲۰۰۶ – درگذشت میلتون فریدمن اقتصاددان آمریکایی ، برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۱۹۷۶

25 آبان - 16 نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

*****

درباره admin

مطلب پیشنهادی

تقویم تاریخ ( ۳ ماه حوت )

امرو سوم حوت برابر با ۲۲ فبروری تقویم میلادی است. روزی که در افغانستان  و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *