خانه / ادبیات / قیام خوتین حوت هرات

قیام خوتین حوت هرات

محقق: جنرال ظاهر عظیمی

نتیجه تصویری برای قیام هرات

در  آستانه ی چهل و یکمین سالگشت قیام خونین هرات و ولایت های همجوار آن می باشیم .

به این بهانه  می خواهم نگاه کوتا و تحقیقی به آن داشته باشم ، در این مقال کوشش شده به منابع مجاهدین و طرفداران شان  مراجعه نشود  ، تا بتوان یک نگاه بی طرفانه به قیام ، ابعاد گونه گون و تاثیر گزاری آن به تحولات ورخداد های  بعدی به ویژه تجاوز ارتش سرخ به کشور ما ( ١٣۵٨ ) داشته باشیم .

بعد  از کودتای هفت ثور ١٣۵٧ قیامهای مردمی علیه  زمامداران  حزب دموکراتیک خلق در گوشه ، گوشه ی کشور آغاز شد  .

اقای فرهنگ مورخ نام آشنای کشور می نویسند :

<< اولین قیام علیه دولت وقت در فلوکی فلور دره پیچ بتاریخ ٣٠ جولای ١٩٧٨  صورت گرفت . ( ١ )

هر چند بعضی منابع ١١ میزان ١٣۵٧ را نیز گفته اند . ( ٢ )

قیامهای مردمی در دره پیچ ، زمینداور قندهار ، کامدیش ،  چنداول ، دره صوف ، کنر و دیگر نقاط کشور به مثابه  انسانهای که به باور شان  زیر ستم قرار گرفته اند ، علیه توهین  ، تحفیر و بخاطر حفظ ارزشهای  دینی ، کرامت  انسانی وهمچنین  نگهبانی از بیرق کشور به عنوان سمبل هویت و وحدت ملی صورت گرفت  ، هر کدام آن جایگاه ، تاثیر گزاری و اهمیت آن فابل بحث  وتحمل  می باشد

اما قیام  حوت هرات  نسبت  گستردگی آن در سطح ولایت های همجوار شامل : هرات  ، بادغیس ، غور ، وبخش های  از ولایت های فراه  ، نیمروز  ، فاریاب وهلمند  . سقوط بعضی مراکز نظامی در ولایات ها به ویژه سقوط کامل فرقه ( ١٧ ) هرات

وگونه های  اثر گذار   ، نظامی  ، سیاسی  ، تبلیغاتی و به ویژه  وسعت  تلفات  بسیار سنگین مردم  بی دفاع ، دولت وقت ومتحد آن ( اتحاد شوروی سابق ) را در بد ترین  وضعیت  قرار  داد

بم بارد های  مردم بی دفاع وقیام کنده گان توسط طیارات  روسی که از بیرون از مرز های کشور می آمدند انعکاس بسیار گسترده ی در افکار عمومی جهان سازمانهای بشری و ملل متحد از خود بجای گذاشت .

مارشال گرومف می نویسد :

 <<  در ٢٣ مارچ قلعه نو  در ٢۵ مارچ بالا مرغاب  ودر ٣٠ مارچ بعضی ولسوالی های فاریاب به فیام  کننده گان پیوستند >>  ( ٣ )

همین منبع می نویسد :

« مارشال دیمتری اوستینوف وزیر دفاع وقت اتحاد شوری سابق به  فرقه  کوماندوی ارتش سرخ احضارات درجه یک داد بود . >>

جورج ارنی در کتابش ( افغانستان گذرگاه کشور گشایان ) می گوید <<  منظره بسیار شوم قیام هرت از نظر شوروی ها همان اشنراک ارتش محلی در ان جنگ بود »  ( ۴ )

مکامله  تلفونی نور محمد ترکی با کاسگین  صدر اعظم شوروی  وقت ، نسبت طولانی بودن وطرح مسایل مهم  وتاثیر گزار ، در رابطه به قیام  هرات  که در این گفتگو صورت گرفته وطی بحث چندین مرتبه تقاضای  کسیل نیروی انسانی  به افغانستان می شود این گفتگو به خاطر اهمیتش در بیشتر منابع تحقیقی  در رابطه  به افغنستان امده است . نور محمد ترکی خطاب به گاسگین می گوید << ما خواهش میکنیم به ما کمک های عملی ونیروی انسانی وتجهیزاتی نمایید >>

ک س << باید در این باره  رایزنی کنیم >>

ن ت << تا شما مشورت کنید هرات سقوط خواهد کرد >>

ک س  : << دیدگاه شما در باره نبلیغات چیست ؟ >>

ن ت : << باید کمک های تبلیغاتی وعملی باهم باشد من پیشنهاد میکنم شما روی تانک ها علایم افغانستان بزنید هیچ کس چیزی نخواهد دانست نیروها باید از جانب تورغندی وکابل به هرات سوق شوند >>

این مصاحبه  طولانی است که بار ها به تغییر  جملات تقاضای  وود ارتش سرخ  را به  افغانستان  عنوان شده است  ( ۵

  از پاسخ های صدر اعظم شوروی این  سوال مطرح می شود  که چرا  ؟ مسکو در ان زمان  به خاطر اعزام نیرو به افغانستان پاسخ  مثبت  به کابل نداد

روسها در ان زمان دو نکرانی عمده داشتند یا  بکویه  دیگر در بین  دو انتخاب  بسیار سرنوشت  ساز  گیر مانده بودند

١ _ پیمان سالت دو  و توافق نامه دیتانت  ( سالت  ٢ پیمان محدود ساختن سلاحهای هسته ی بین ایالت متحده امریکا وشوری وقت ) برای  مسکو  مهم تر از ان بود که با اعزام نیرو به افغانستان  این پیمان را به خطر بیاندازد وهمچنین  دیتانت  یا توافق نامه یلسنکی  که درعرصه  تنش زدای وتوسعه روابط شرق  و غرب وجود داشت  ، در واقع مسکو نمی خواست که  بهانی بدست  غرب به ویژه ایلات متحده امریکا بدهد .

 اما  موقعکه شوروی تصمیم کرفت نیرو به افغا نیتان بفرستد در واقع قبل  از تجاوز  به افغانستان هلمیت اشمیت  صدر اعظم  المان غربی  در ماه دسامبر ١٩٧٩اعلان کرد که حسب فیصله ناتو ( ۴۶۴ ) پروند موشک  کروز و ( ١٠٨ ) موشک  پر شنگ دو  به خاک المان مستقر می شود که عملا  سالت دو به عنوان مانع  ورود ارتش سرخ برداشته شد

در این راستا کناب دیپلماسی امریکاه در قرن بیست به قلم شولیزینگر مورخ   شناخته شده امریکا  مفصل  وتوام با مدارک  توزیع داده شده است.

٢ _ امنیت مرز های جنوب  از اهمیت بسیار وبسیار مهمی برای مسکو بر خور دار بود ، چونکه در جنوب تنها حلقه مطمعن  افغانستان بود .

در جنوب   ترکیه  عصو پیمان  ناتو  ایران با شعار  نه غربی ونه شرقی  ومتهم  به حمایت   قبام کنندگان هرات وعزام نیرو به افغانستان ، چین  از مخالفین جدی  مسکو لذا افغانستان در جنوب بسیار مهم  تلقی می شد

پرو فیسر قاری اف نویسنده  دها کتاب در عرصه امنیت در صفحه  ٢٢ کتابش بنام افغانستان پس از باز گشت سپاهیان شوروی می نویسد :

« نخست اینکه برای اتحاد شوروی تامین امنیت جنوب کشور اهمت بزرکی داشت با توجه به نگهداری  گروهای بزرک ارتشی در محور های باختر وخاور برای کشور ما سودمند نبود

مساعی همانندی  را در محور جنوب داشته باشیم  امریکا تلاش داشت مارا به محاصره بکشاند افغانستان در  محراق توجه امریکا بود. »

از بحث خارج نشویم

مارشال گرومف که هنگام  تجاوز ارتش سرخ به  صفت ریس ارکان  فرقه پنج  به رتبه دگروال تحت امر  جنرال اشتالین  از مرز تور غندی واود مملکت ما شد ودر ٢۶ دلو به عنوان مارشال وفرمانده  عمومی  ارتش سرخ  از کشور  خارج  شد و در کل  مدت  شش سال در افغانستان  خدمت کرد از مجموع کناب ( ٢٣٠ ) صفحه ی اش که از جمله  منابع موثق گفته می شود  تقریبا پنجاه  صفحه ان را به برسی قیام هرات ، تا ثیر  آن بر رخداد های بعدی  وتصامیم مسکو اختصاص داده است

همین منبع می نویسد ، لئونید بژنف صدر هیات شوری گفت:

« فیصله میکنیم که رفیق ترکی فردا  بیست مارچ  (١٩٧٩ ) به مسکو بیاید و رفقا  کاسگین  ، گرو میکو ( وزیر خارجه ) و  اوستینوف گفتگو ها را به پیش ببرند .»

در همین  راستا  راودیم زگلادین معاون اداره بین الملل کنیته مرکزی  حزب کمونست  می گوید :

«  قیام هرات بکی از سه از شهر مهم افغانستان در مارچ  ١٩٧٩ نقطه عطف جریان مخالفت های مردمی می باشد که سر انجام به اشغال روسها منحر شد ، در این قیام  بیش از چهل مشاور روسی وصد ها دولتی کشته شدند این قیام از حمایت  مردمی به ویژه شیعیان بر خوردار بود »( ۶ )

اید یاد آور شوم که دراین قیام  بحث مذهبی اصلن  وجود نداشت دولت  تلاش  داشت  که حمایت خارجی را در این  قیام به خاطر مساعد ساختن دید گاه روسها به مداخله  مستقیم و  همچنین ایجاد تنش های مذهبی در کشور ایجاد کند

چنانچه نور محمد ترکی در گفتگویش با کاسگین  ادعای حضور چهار هزار تن ایرانی را نیز می کند

من در آن زمان  به قطعه ٢۴٢ پراشوت بودم  این اولین  قطعه بود که تحت قوماندنی جکرن سید خان  وارد هرات شد ، هنکام سوق قطعه موضوع حضور ایرانی ها در هرات به  خاطر تحریک افکار منسوبین  با آب وتاب مطرح  شد ولی در جریان جنک  نه یک ایرانی دستکیر ونه یک  کشته  در بین  هزارن نفر تلفات  بجای مانده  ،،دیده شد.

جنرال نبی عظیمی  معاون وقت وزارت دفاع افغانستان  می نویسد :

<< شورشها در گوشه وکنار کشور به وقوع  پیوست که مهم ترین انها از لحاظ کمیت وکیفیت با ابعاد وسعت خویش  که دارای اهمیت سیاسی ونظامی بود ، قیام حوت مردم هرات است  >> وی اصافه می کند << در این قیام علت عمده مخالفت مردم و اهالی با پرو گرامهای  اصلاحات ارضی ، بر نامه سواد آموزی وخود سری ها وعیاشی های والی هرات بود >> ( ٧ )

اشاره کوناه  در این مورد داشته  باشم ، برای نسل امروز ما  بسیار  عجیب  وقابل  توجه خواهد بود . طبق فرمان  شورای انقلاب تمام  زمین ها بابد تو زیع  می شد ، اما  مالک زمین باید جبراً هنگام توزیع می  آمد وشعار می داد : مر گ بر فئودالزم ،

زنده باد پرولتاریا  ، مرگ بر اخوان الشیاطین  و هورا هورا هورا

یا بچه جوان  شهری  کمی هم شیگ به  روستا ها میرفت  درب منزل  یک  دهاتی با افکار سنتی  ، پرسان  می کرد  فامیل تان  چند نفر است ؟ چند تن مرد و چند نفر زن می باشند ، بعد از گرفتن معلومات امر کرده میگفت انهای که سواد ندارند  به این ادرس مراجع کنند ( برای زنان ادرس جداگانه ) امدن  زنان  و دختران  حتمی است ، در ان  زمان  این روش با توجه  به همان  تفکر  یعنی  آتش زدن  به گاز  .

بیشتر ا چهل سال  از آن زمان می گذرد هنوز من نفهمیدم  که چنین  بر خودی  وچنین  شعار های برای تحکیم  حاکمیت چه ؟ منافعه  داشته است !!؟؟

بفول جنرال نبی عظیمی  غیر از تنفر  انزجار  وقیام می تانست چه پی امدی  داشته  باشد

اقای حسن  شرق صدر اعظم  داکتر نجیب الله قیام هرات را  چنین به تاریخ می  سپارد:

<< شدید ترین و پر آوازه  ترین جنگ های سال ١٣۵٧ جنگ مشهور و فیام  مسلحانه ٢۴ حوت  ١٣۵٧مردم  سلحشور ، شجاع ، ودلیر هرات بشمار می اید که بیش از ٢۵ هزار اهالی آنجا کشته  شدند ، با تخریب وسیع  و  دامنه داری توسط بم باران بی امان مبادرت  و هجوم رفقای مسلح حزبی با تانک و توپ های سنگین قسمتی از  شهر و  اطراف هرات را  به ویرانه وماتم  خانه  مبدل کردند >> ( ٨ )

در رابطه  با  قیام  خونین حوت هرات  دهها  کتاب  و صد ها مقاله  ، مطلب ، خاطرات و مصاحبه وجود دارد که اغلبا تو سط  طرفداران  جهاد نوشته شده است و خود  نیز  در این رابطه  جزوه نوشته ام ، اما  به خاطر  یک  تحلیل  وتحقیق بی طرفانه کاملا  به  منابع  دولت  وقت  ، روس ها  واشخاص بیطرف  اتکا کرده ام ،

ورنه  از بیرحمی  کشتار  ویرانی  انقدر اسناد و جود  دارد که مثنوی  هفتاد …. از جمله  گور های دست جمعی  پولیگون انداخت شمال  فرقه هرات که اثار بجای مانده  نشان میدهد  هزاران زن ، مرد ، پیر و اطفال در این جا به گونه ی دست جمعی بشهادت رسبده اند

روح  شهدا شاد یاد شان گرامی

ختم

١  – افغانستان  در پنج قرن اخیر ص ۱۱۷

٢  – اردو و سیاست  ………………ص  183

٣  – ارتش سرخ در افغانستان   ….ص  ۵۱

درباره admin

مطلب پیشنهادی

زندگینامه شادروان استاد محمد وزیر اخی کروخی

نصرالدین سلجوقی حاجی محمد وزیر اخی کروخی فرزند منشی ملا عبدالصمد متولد سال ۱۳۰۱ هجری …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.