خانه / فرهنگ / جشن ها / چهار شنبه سوری

چهار شنبه سوری

چهارشنبه‌ سوری

چهارشنبه‌سوری یکی از جشن‌های آریایی است که در شب آخرین چهارشنبهٔ سال (سه‌شنبه شب) برگزار می‌شود.
در شاهنامهٔ فردوسی اشاره‌ هایی درباره بزم چهارشنبه‌ای در نزدیکی نوروز وجود دارد که نشان‌ دهندهٔ کهن بودن این جشن است. مراسم سنّتی مربوط به این جشن ، از دیرباز در فرهنگ سنّتی مردمان کشور های فارسی ربان زنده نگاه داشته شده‌است.

26 اسفند - 17 مارس؛ در تاریخ چه گذشت؟

واژهٔ «چهارشنبه‌سوری» از دو واژهٔ چهارشنبه — نام یکی از روزهای هفته — و سور به معنای عیش و عشرت ساخته شده است. طبق آیین باستان در این شب آتش بزرگی بر افروخته می شود که تا صبح زود و برآمدن خورشید روشن نگه داشته می‌شود که این آتش معمولاً در بعد از ظهر زمانی که مردم آتش روشن می‌کنند و از روی آن می‌پرند، آغاز می‌شود و در زمان پریدن می‌خوانند: «زردی من از تو، سرخی تو از من». به بیان دیگر مردم خواهان آن هستند که آتش تمام رنگ پریدیگی و زردی، بیماری و مشکلاتشان را بگیرد و بجای آن سرخی و گرمی و نیرو به آنها بدهد. چهارشنبه‌سوری جشنی نیست که وابسته به دین یا قومیّت افراد باشد و در میان بیشتر کشور های آسیا میانه رواج دارد.

مردم برخی از مناطق کشور، به ویژه ولایات غربی، در گذشته ها چهارشنبه سوری را گرامی می داشتند، اما این سنت با گذشت زمان در این کشور کم رنگ شد.

اگرچه نام چهارشنبه سوری و مراسمی که در شب پیش از آن برگزار می شود، زیاد برای مردم افغانستان کنونی آشنا نیست، اما شواهد تاریخی زیادی وجود دارد که این سنت باستانی، همچون جشن نوروز و شب یلدا، پیش از آنکه باشندگان آریانای کهن با مرزهای سیاسی امروزی از هم جدا شوند، در میان مردم این دیار نیز تجلیل می شده است.

عبدالغنی نیکسیر، نویسنده و پژوهشگر افغان، می گوید که چهارشنبه سوری هم، همانند دیگر مراسم نوروزی، از آریانای کهن (گستره ایران، افغانستان و تاجیکستان) به افغانستان کنونی رسیده است.

او می گوید: “در افغانستان قدیم، رسم و رواجهای نوروزی همیشه وجود داشته و مردم با سرور و شادمانی از نوروز و جوانب خوشایند آن، مانند چهارشنبه سوری، با برگزاری مراسمی، تجلیل می کردند”.

آقای نیکسیر می گوید: “پیش از آنکه به تاریخ برگردیم و نشانه های این سنت را در لابلای اسناد تاریخی جستجو کنیم، خود او به یاد می آورد که دهها سال پیش، مردم مناطق غربی افغانستان به ویژه هرات، چنین مراسمی را در شب واپسین چهارشنبه سال، برگزار می کردند.”

آقای نیکسیر معتقد است که جشن شبانه چهارشنبه سوری، بیشتر در میان زنان و دختران دم بخت رایج بوده و هست.

او می گوید: ” معمولاً دختران و زنان، در شب آخرین چهارشنبه سال، آتش می افروختند، از روی آتش می پریدند و با گفتن جمله سرخی تو از من، زردی من از تو، بدبختی را به آتش حواله می کردند و سرخ رویی آتش را به خود جلب می کردند.”

آقای نیکسیر می افزاید: ” همچنین دختران دم بخت که در آرزوی ازدواج بودند، در کنار آتش بازی، کوزه آبی را از بام به کوچه می انداختند، تا با این کار، مشکلات و بدختیهای سال گذشته را از وجود خود دور کنند و سال خوشایندی را آغاز کنند”.

در سالهای جنگ که بزرگترین اندیشه افغانها، نگهداری جان و رسیدن به حاشیه ای امن بود، یادبود خوشیهای پیشین و سنتهای باستانی مانند مراسم چهارشنبه سوری هم، کم کم از ذهن این مردم جنگزده رخت بربست و منحصر شد به مناطق هم مرز با ایران، به ویژه هرات.

درباره admin

مطلب پیشنهادی

میله سیزده بدر

هیچ سندی وجود ندارد که مردمان نسل‌های پیشین از نحسی «سیزده» سخن گفته باشند. شاید …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.