خانه / تاریخ / تقویم روز / تقویم تاریخ ( ۲۶ ماه سنبله )

تقویم تاریخ ( ۲۶ ماه سنبله )

امروز ۲۶ ماه سنبله برابر با ۱۷ سپتامبر تقویم میلادی است. روزی که در افغانستان و جهان اتفاقات زیادی به وقوع پیوسته است و ما به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم. 
رویداد ها: 
وفات مولانا خال محمد خسته روزنامه نگار، مبارز و علمبردار عرصه آزادی و مشروطیت/۱۳۵۲

مولوی خال محمد خسته بعد از هفتاد و یک سال عمر به تاریخ ۲۶ سنبله ۱۳۵۲ش. داعی اجل را لبیک گفته و در دامنه شهدای صالحین به خاک سپرده شد.

وی شاعر، نویسنده، حافظ قرآن، امام مسجد، دانشمند علم حدیث، عالم جید دین، آموزگار، تذکره نویس، سخن سنج، روزنامه نگار، مبارز و علمبردار عرصه آزادی و مشروطیت و بالاخره شخصیت شناخته شده دوره معاصر کشور بود که به سال ۱۲۸۱ ش. در دهکده دهباز و یا بنابر اظهارات عده یی« کنگرت» از توابع ختلان ماوراءالنهر (تاجکستان موجوده) دیده به جهان گشود. همچنان گفته شده که وی در ناحیه شورآباد ولایت کولاب متولد گردیده است؛ اما «دهباز» دقیق تر از همه میباشد.

خال محمد پنج سال داشت که دودمانش به علتی نامعلوم از ختلان به شهر بخارا رفته و حدود پنجسال را در این سرزمین سپری کردند. خال محمد از محضر دانشمندان بخارا استفاده زیاد نمود. آغاز شاعری وی نیز به گمان اغلب مقارن همین ایام و یا کمی بعد تر بوده است.

خانواده خال محمد حدود پنجسال بعد، بخارا را به قصد مزار شریف ترک نمودند. در این موقع ملا رستم جهت ادای مراسم حج، عازم عربستان شد و خسته در منطقه سیاه گرد مزار شریف به شغل دهقانی مصروف گردید. بعد از دو سال، امامت مسجد بوینه قره را عهده دار شد.

خال محمد خسته حوالی سال ۱۳۰۲ ش. جهت فراگیری دانش بیشتر به هندوستان رفت. از علوم و فرهنگ آن سامان فراوان آموخت. نزد عبدالغنی یاقوت رقم دهلوی، خطاطی را به کمال رسانید و در سال ۱۳۱۵ش. با آموخته های فراوان و کسب افتخار لقب «مولوی» به کشورش برگشت و در مدرسه اسدیه مزار شریف به حیث استاد مقرر شد. خسته مدت شش سال در این وظیفه باقی ماند. سپس مدت یکسال در مکتب متوسطه علوم دینی را تدریس کرد. او چند گاهی را در مدرسه «خواجه خیران» به صفت معلم غیر رسمی نیز وظیفه اجرا نمود.

خسته در سال ۱۳۲۰ ش. جهت اشتراک در مراسم جشن استقلال از مزار شریف به کابل آمد. وی هنگام اقامت خویش در پایتخت، با شعرا و اهل فرهنگ و ادب اینجا معرفت حاصل کرد. در برج حوت ۱۳۲۷ ش. وکیل دوره هفتم شورای ملی از مزارشریف کاندید گردید. خسته در پارلمان موضع مشخص داشت. برضد مفاسد اداری حکومت وقت قد علم نمود و در صف مخالفان حکومت قرار گرفت. این صراحت بیان وی سبب گردید تا از رفتن به مزار شریف محروم، حق کاندید شدنش از دوره هشتم شورای ملی سلب شود و جالب اینکه در سن پنجاه ساله گی به خدمت عسکری جلب شد. خسته در پی این محرومیت ها، به حیث مامور فروشات در کتابفروشی ابن سینا وظیفه گرفت و اوایل سال ۱۳۳۵ ش. دکان کتابفروشی یی را در منطقه کاه فروشی کابل گشود. مولوی خسته در اواخر سال ۱۳۳۹ ش. جهت تصحیح اهتمام و چاپ کلیات بیدل برگزیده شد و آنرا مؤفقانه به پایان رسانید. در میزان سال ۱۳۴۳ش. در زمره وکلای انتصابی شامل لویه جرگه نخستین قانون اساسی دوران مشروطیت افغانستان شد. از برج قوس ۱۳۴۴ش. امتیاز نشر جریده وحدت را حاصل نمود. جریده مذکور بیش از بیست شماره به عمر خود ادامه داده نتوانست.

با تأسیس انجمن آریانا دایره المعارف، از مولینا خسته دعوت به همکاری صورت گرفت. وی نیز در تهیه مطالب جلد سوم آریانا دایره المعارف سهم فعال گرفت.

۱۹۰۸ – نخستین سانحه طیاره در تاریخ بشر

۱۷ سپتامبر سال ۱۹۰۸ جهان با نخستین سانحه هوایی رو به رو شد. در این روز که از عمر هوانوردی (با طیاره، نه بالن) چندی بیش نمی گذشت یک طیاره در آسمان امریکا سرنگون شد و یک افسر امریکایی به نام ستوان توماس سلفریج SelFridge جان سپرد. پیلوت این طیاره را “اورویل رایت” برعهده داشت که مجروح شده بود. سانحه در آسمان “فورت مایر” در منطقه آرلینگتون (حاشیه شهر واشنگتن) روی داد.

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
SelFridge

سه سال بعد در همین روز (سال ۱۹۱۱ ) نخستین پرواز میان شرق و غرب ایالات متحده به انجام رسید و طیاره یی که از نیویارک به پرواز در آمده بود ۸۲ ساعت و ۴ دقیقه بعد در پاسادنای کالیفرنیا بر زمین نشست. در حال حاضر طیاره های تجارتی این مسافت را در پنج ساعت طی می کنند.

۱۹۳۹ – تهاجم ارتش سرخ شوروی به لهستان در آغاز جنگ جهانی دوم

پس از حمله ارتش آلمان به لهستان و اعلان جنگ انگلستان و فرانسه به آلمان و شعله‏ور شدن بیشترِ آتش جنگ جهانی دوم، شوروی علی‏رغم توافق سری خود با آلمان برای حمله به لهستان، در ابتدا به لهستان یورش نبرد. در این میان، ارتش لهستان در برابر تهاجم نیروهای آلمان نازی مقاومت کرد و پیش‏بینی هیتلر مبنی بر فتح لهستان طی یک هفته به وقوع نپیوست. خودداری ارتش سرخ شوروی از پیشروی در شرق لهستان که موجب تمرکز نیروهای لهستان در جبهه غرب شده بود، هیتلر را خشمگین ساخت و طی پیامی برای استالین دیکتاتور شوروی، به وی تذکر داد که اگر خواهان سهم خود از لهستان است باید در جنگ شرکت کند. ظاهراً علت تردید و تعلل استالین در فرمان حرکت به ارتش سرخ در شرق لهستان، علاوه بر نگرانی او از عواقب ورود انگلیس و فرانسه در جنگ، این بود که می‏خواست ارتش لهستان ابتدا در جنگ با آلمان تضعیف شود و قدرت مقاومت زیادی در برابر ارتش سرخ نداشته باشد. سرانجام در روز هفدهم سپتامبر ۱۹۳۹م که هزیمت و عقب نشینی ارتش لهستان در برابر نیروهای هیتلر آغاز شده بود، استالین فرمان حمله به خاک لهستان را صادر کرد و ارتش سرخ بدون برخورد با مقاومت جدی نظامیان لهستان، شروع به پیشروی نمود. لهستان سرانجام پس از چهار هفته مقاومت در برابر دو همسایه نیرومند شرقی و غربی خود، شکست خورد و نبرد دلیرانه ورشو در آخرین روزهای جنگ، پایان بخش این نبرد نابرابر بود. در جریان این جنگ، بیش از سی‏صد هزار لهستانی جان باختند.

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
ارتش سرخ در خاک لهستان

۱۹۷۸ – انجام مذاکرات صلح “کمپ دیوید” بین سران مصر و اسرائیل

با پایان یافتن جنگ چهارم اعراب و اسرائیل در اکتوبر ۱۹۷۳م، خاورمیانه و جهان اسلام شاهد یک تحول عجیب و یک تصمیم جدید در میان یکی از کشور های سردمدار مبارزه با اسرائیل بود. انور سادات، رئیس جمهور وقت مصر پس از سرخوردگی از شکست در برابر حکومت اسرائیل و اتخاذ سیاست نزدیکی به غرب، در جون ۱۹۷۷م اعلام کرد در ازای خروج نیروهای اسرائیل از سرزمین ‏های اشغالیِ صحرای سینا، حاضر به امضای قرارداد صلح با اسرائیل خواهد بود. وی چهار ماه بعد در ۱۹ نوامبر ۱۹۷۷م در میان بُهت جهان اسلام و کشور های عرب در یک سفر  به سرزمین‏ های اشغالی فلسطینْ با مقامات اسرائیلی دیدار کرد و در پارلمان آن کشور سخنرانی نمود.

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
از چپ به راست، مناخیم بگین، جیمی کارتر و انور سادات لحظاتی پس از امضای پیمان کمپ دیوید.

این حرکت از سوی کشورهای عربی و نیز سازمان آزادی‏بخش فلسطین به عنوان تسلیم محض قلمداد گردید و به شدت محکوم شد. با این حال مذاکرات صلح میان سران دو رژیم با میانجی‏گری امریکا ادامه یافت. به دنبال این امر، در هفدهم سپتامبر ۱۹۷۸م، ضمن ملاقات روسای جمهوری امریکا و مصر و نخست وزیر اسرائیل در کمپ دیویدِ امریکا، انور سادات که در مسیر ذلت و خفت قرار گرفته بود، نه تنها به اعتقادات دینی و اسلامی، بلکه به آرمان‏های عربی و ملی نیز خیانت نمود و با امضای موافقت نامه‏ ای، زمینه انعقاد پیمان ننگینِ کمپ دیوید در ۲۶ مارچ سال ۱۹۷۹م را فراهم آورد. به موجب این قرارداد، پس از تخلیه صحرای سینا از نیروهای اسرائیلی، صلح نهایى میان دو رژیم منعقد می‏گردید. هم‏چنین در این قرارداد به تشکیل حکومت خودمختار فلسطینی نیز اشاره شد که بعدها به آن نیز عمل نگردید. این قرارداد از سوی تمامی کشور های اسلامی و عربی محکوم شد و بسیاری از این کشورها، روابط سیاسی خود را با رژیم مصر قطع کردند.

۱۹۷۰ – سپتامبر سیاه ـ روزی که قلع و قمع مبارزان فلسطینی در اردن آغاز شد

در چنین روزی در سال ۱۹۷۰ ملک حسین پادشاه اردن قلع و قمع مبارزان فلسطینی را در این کشور آغاز کرد و ظرف ۹ روز شمار زیادی از آنان را کشت. قبلا فلسطینی ها چند طیاره مسافر غرب را ربوده و در زمینی باز در اردن فرود آورده و پس از پیاده کرده ۳۰۰ مسافرشان، هواپیماهارا آتش زده بودند.

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
ملک حسین پادشاه اردن

در پی این رویداد، ملک حسین قلع و قمع مبارزان فلسطینی و اخراج آنان را از اردن آغاز کرد. بیشتر جمعیت اردن را فلسطینی ها تشکیل می دهند.

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
در خیابانهای شهر امّان: سنگربندی فلسطینی ها در برابر تانکها و زرهپوشهای ارتش اردن

۱۹۸۰ – آناستازیو ساموزا دیکتاتور نیکاراگوئه که از کشور خود فرار کرده بود در شهر آسانسیون در پاراگوئه ترور شد.

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
آناستازیو ساموزا

زادروزها

۸۷۹ – زادروز شارل ساده پادشاه فرانسه
۱۵۵۲ – زادروز پل پنجم از پاپ‌های کلیسای کاتولیک روم

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
شارل ساده

۱۸۲۶ – زادروز برنهارت ریمان ریاضی‌دان آلمانی
۱۸۵۷ – زادروز کنستانتین تسیولکوفسکی دانشمند و نویسندهٔ روسی در زمینهٔ موشک، پیشگام نظریه پروازهای فضایی

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
برنهارت ریمان

۱۹۵۸ – زادروز یانز یانشا سیاستمدار اسلوونیایی، نخست وزیر اسلوونی از فبروری ۲۰۱۲ تا مارچ ۲۰۱۳
۱۹۶۸ – زادروز آناستازیا پادشاه فرانسه

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
کنستانتین تسیولکوفسکی

درگذشت‌ها

۱۱۷۹ – درگذشت هیلدگارد از بینگن نویسنده، آهنگساز، فیلسوف و نقاش آلمانی
۱۶۶۵ – درگذشت فیلیپ چهارم پادشاه اسپانیا، ناپل و سیسیل از ۱۶۲۱ تا ۱۶۶۵ و پادشاه پرتغال از ۱۶۲۱ تا ۱۶۴۰

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
هیلدگارد از بینگن

۱۸۷۹ – درگذشت اوژن ویوله لودوک معمار فرانسوی
۱۹۶۱ – درگذشت عدنان مندرس اولین رئیس دولت ترکیه مدرن

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
اوژن ویوله لودوک

۱۹۹۴ – درگذشت کارل پوپر فیلسوف ونویسندهٔ انگلیسی
۱۹۷۷ – درگذشت واروژ هاخباندیان ملقب به واروژان آهنگ‌ساز و تنظیم کنندهٔ مشهور ایرانی

26 شهریور - 17 سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟
واروژان

*****

درباره admin

مطلب پیشنهادی

به یاد استاد رحیم خشنواز

پس از حصول استقلال افغانستان رباب به عنوان شناسنامه فرهنگی این کشور مطرح گردید. سازی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.